W niewielkiej wsi Sękowa, kilka kilometrów od Gorlic, stoi jeden z najstarszych drewnianych kościołów w Polsce. Świątynia pod wezwaniem św. Filipa i św. Jakuba powstała około 1520 roku i przetrwała pięć wieków historii – od czasów renesansu po współczesność. W 2003 roku trafiła na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, co potwierdza jej wyjątkową wartość architektoniczną. To miejsce, które pokazuje, jak budowano przed pięciuset laty, gdy jedynym narzędziem była siekiera, a materiałem modrzew.
- unikalna drewniana architektura
- wpis na Listę UNESCO
- zachowane historyczne wyposażenie
- możliwość zwiedzania z przewodnikiem
- fascynujące opowieści o przeszłości
Drewniana architektura z początku XVI wieku
Kościół w Sękowej zbudowano z ręcznie ciosanych modrzewiowych bali. Konstrukcja zrębowa, bez użycia gwoździ, przetrwała do dziś w niemal niezmienionej formie. Najbardziej charakterystycznym elementem jest dach pokryty gontem, który sięga niemal do ziemi – takie rozwiązanie nazywa się sobotami. Chroniło to drewniane ściany przed deszczem i śniegiem, przedłużając żywotność budynku.
Świątynia ma typowy dla małopolskiej architektury drewnianej układ – prezbiterium, nawę i kruchtę. Wnętrze zachowało historyczny charakter, choć wiele elementów wyposażenia powstało później. Do 1886 roku był to główny kościół parafialny w Sękowej, dopiero po wybudowaniu nowej, większej świątyni w stylu neogotyckim, stał się kościołem filialnym.
Wieś Sękowa została założona przez króla Kazimierza Wielkiego 22 lutego 1363 roku na prawie wołoskim. To jedna z najstarszych osad w regionie.
Historia zapisana w drewnie
Przez ponad pięć stuleci kościół był świadkiem wielu wydarzeń. Największym wyzwaniem okazała się I wojna światowa – podczas ofensywy gorlickiej w 1915 roku świątynia została poważnie zniszczona. Fakt, że przetrwała i została odbudowana, świadczy o przywiązaniu lokalnej społeczności do tego miejsca. W latach powojennych przeprowadzono konserwację, dzięki której można dziś podziwiać oryginalną konstrukcję.
W 1886 roku, gdy powstał nowy kościół parafialny, można było rozważać rozbiórkę starej drewnianej świątyni. Na szczęście tego nie zrobiono. Zabytkowy kościół pełnił nadal funkcję sakralną, choć już jako filialny. Dziś trudno wyobrazić sobie Sękową bez tego budynku.
Co zobaczysz w środku
Zwiedzanie kościoła warto umówić z przewodnikiem – Panią Beatą Stępień (tel. 507-400-954), która opowie o historii świątyni i szczegółach architektonicznych. Wewnątrz można zobaczyć historyczne elementy wyposażenia, charakterystyczne dla małopolskich kościołów drewnianych. Polichromia pochodzi z lat późniejszych, ale całość tworzy spójną atmosferę miejsca, które pamięta czasy, gdy Sękowa była niewielką osadą wołoską.
Warto zwrócić uwagę na detale konstrukcyjne – sposób łączenia bali, układ więźby dachowej, zachowane fragmenty oryginalnego drewna. To lekcja historii budownictwa, która uczy więcej niż niejeden podręcznik.
Dla kogo jest to miejsce
Kościół w Sękowej zainteresuje przede wszystkim miłośników architektury drewnianej i historii. Rodziny z dziećmi również znajdą tu coś dla siebie – dzieci zazwyczaj fascynują się opowieściami o tym, jak dawniej budowano bez gwoździ i nowoczesnych narzędzi. Zwiedzanie nie zajmuje dużo czasu, wystarczy około 30-40 minut, więc można je połączyć z innymi atrakcjami w okolicy.
Miejsce jest spokojne, bez tłumów turystów, co pozwala na chwilę wytchnienia. Nie jest to rozrywkowa atrakcja, ale raczej punkt do refleksji nad tym, jak wiele może przetrwać, jeśli jest solidnie zrobione.
Kościół w Sękowej to jeden z 6 drewnianych kościołów z Małopolski wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Obok niego znajdują się m.in. kościoły w Dębnie, Lipnicy Murowanej czy Binarowej.
Praktyczne informacje – ceny, godziny, dojazd
Wstęp do kościoła jest dobrowolny – płaci się „co łaska”, czyli każdy może zostawić ofiarę według własnego uznania. To tradycyjna forma wspierania zabytku, która nie wyklucza nikogo z możliwości zwiedzania.
Godziny otwarcia nie są ściśle określone, dlatego najlepiej umówić się wcześniej z przewodnikiem pod numerem 507-400-954. Dzięki temu można mieć pewność, że kościół będzie otwarty i ktoś opowie o historii miejsca.
Dojazd do Sękowej jest prosty. Wieś leży przy drodze wojewódzkiej 977 w kierunku Gorlice-Konieczna. Z centrum Gorlic do kościoła jest niecałe 4 kilometry. Parking dla zwiedzających znajduje się bezpłatnie przy głównej drodze, tuż obok świątyni, więc nie ma problemu z zaparkowaniem.
Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy
Tuż przy kościele działa ładnie zaaranżowana kawiarnia, gdzie można usiąść na kawę po zwiedzaniu. W promieniu kilku kilometrów znajduje się cerkiew w Owczarach – również wpisana na listę UNESCO, pochodząca z 1653 roku i zachwycająca polichromiami oraz ikonostasem. To doskonałe połączenie na jednodniową wycieczkę po drewnianej architekturze sakralnej Beskidu Niskiego.
Warto też zajrzeć do samych Gorlic, odwiedzić Zagrodę Maziarską w Łosiu lub skansen i kasztel w Szymbarku. Dla aktywnych turystów ciekawą opcją jest szczyt Łysula (551 m n.p.m.), który w ostatnich latach stał się popularnym celem krótkich wędrówek.
Sękowa to dobry punkt wypadowy do zwiedzania tej części Małopolski. Spokojne miejsce, bez nadmiernej komercjalizacji, gdzie historia jest namacalna i autentyczna.