Polski wysiłek zbrojny 1914–1918 na wystawie w Muzeum PTT w Gorlicach”
23 lutego 2026 roku, w Muzeum Regionalnym PTTK im. Ignacego Łukasiewicza w Gorlicach, miało miejsce wyjątkowe wydarzenie. Zgromadziło ono licznych entuzjastów historii i regionalizmu oraz przedstawicieli władz lokalnych. Był to uroczysty wernisaż wystawy czasowej skupiającej się na „Polskim wysiłku zbrojnym w I wojnie światowej 1914–1918”.
Znaczenie wystawy dla lokalnej społeczności
Otwarcie wystawy zaszczycili swoją obecnością ważni przedstawiciele samorządu, w tym Wicestarosta Gorlicki Marcin Krzemiński oraz Przewodniczący Rady Powiatu Gorlickiego Krzysztof Zagórski. Podkreślili oni, jak istotne jest pielęgnowanie pamięci o tych, którzy walczyli o niepodległość Polski. Wystawa ukazuje dramatyczne losy żołnierzy oraz ich nieoceniony wkład w odzyskanie niepodległości, prowadząc zwiedzających przez najważniejsze etapy polskiego wysiłku militarnego w latach 1914–1918.
Początki polskiego ruchu niepodległościowego
Historia Legionów Polskich, które odegrały kluczową rolę w walce o wolność, sięga jeszcze czasów przed wybuchem wojny. W czerwcu 1908 roku Kazimierz Sosnkowski powołał Związek Walki Czynnej we Lwowie, a już dwa lata później powstały Związek Strzelecki i Towarzystwo Strzeleckie. Józef Piłsudski, który w 1912 roku został komendantem głównym, zjednoczył te organizacje w 1914 roku, tworząc zręby przyszłych Legionów.
Kluczowe wydarzenia z lat wojny
6 sierpnia 1914 roku z Krakowa wyruszyła Pierwsza Kompania Kadrowa, co symbolizowało początek czynu zbrojnego Polaków. Wkrótce powstały kolejne pułki, które później przekształciły się w Brygady I, II i III. Legiony prowadziły walki w Karpatach i na Wołyniu, a kryzys przysięgowy z 1917 roku doprowadził do ich rozwiązania. Pozostałości formacji stały się podstawą dla Polskiego Korpusu Posiłkowego i Polskiej Siły Zbrojnej, które odegrały istotną rolę w tworzeniu odradzającego się Wojska Polskiego.
Polskie Korpusy w Rosji
Wystawa szczegółowo przedstawia także mniej znany, aczkolwiek ważny aspekt historii – Polskie Korpusy w Rosji. Od 1914 roku, mimo że Rosja była jednym z zaborców, powstawały tam polskie formacje wojskowe. Po rewolucji lutowej 1917 roku utworzono trzy Korpusy Polskie na Wschodzie. I Korpus, dowodzony przez gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego, zdobył twierdzę Bobrujsk, a jego sukcesy militarne zakończyły się wraz z rozbrojeniem przez Niemców w 1918 roku.
Legenda Armii Polskiej we Francji
Wystawa przedstawia również historię Armii Polskiej we Francji, znanej jako Błękitna Armia. Jej początki sięgają 1914 roku, kiedy to powstały pierwsze ochotnicze oddziały. Decyzją prezydenta Francji z 1917 roku utworzono regularną armię, która walczyła u boku Ententy. Dowodzona przez generałów Louisa Archinarda i Józefa Hallera, armia ta przyciągała ochotników z całego świata, w tym z Ameryki Północnej i Południowej.
Autentyczne pamiątki na wystawie
Wystawa wzbogacona jest o autentyczne pamiątki po hallerczyku Stanisławie Kordylu, które przekazali Zofia Kordyl i Jerzy Tomasik. Dzięki temu wielka historia zyskuje osobisty wymiar, pokazując życie i poświęcenie jednostki na tle ogólnonarodowego wysiłku.
Znaczenie wystawy dla zrozumienia historii
Ekspozycja, dostępna do 19 kwietnia 2026 roku, jest cenną lekcją historii, ukazującą skalę zaangażowania Polaków w I wojnie światowej. Prawie 180 tysięcy żołnierzy w różnych formacjach wojskowych walczyło na różnych frontach, co ostatecznie doprowadziło do odzyskania niepodległości w 1918 roku. Wystawa jest nie tylko przypomnieniem o tych zasługach, ale także ważnym elementem kulturalnym Gorlic, gdzie pamięć o niepodległości wciąż żyje i inspiruje kolejne pokolenia.
Źródło: Starostwo Powiatowe w Gorlicach